Inne przydatne polecenia:


Poniższe polecenia wpisujemy w terminalu. Niektóre z nich wymagają uprawnień administratora.
  1. uname - a informacja nt. jądra,

  2. su albo su - przelogowanie się na konto innego użytkownika (gdy nie podamy nazwy przelogujemy się jako root), myślnik jest ważny, ponieważ bez niego nastąpi przelogowanie się na konto innego użytkownika, zachowując swoje środowisko pracy (zmienne, ścieżki itp), natomiast z myślnikiem przelogowanie nastąpi na konto innego użytkownika, przejmując jego środowisko,

  3. halt zatrzymanie pracy systemu,

  4. rsync  --progress  --delete  -a  /media/dysk1/  /media/dysk2/ uaktualnia katalog (tu: dysk) /media/dysk2/ zawartością katalogu (tu:dysku) /media/dysk1/

  5. shred -fuzv nazwa.pliku wielokrotnie zamazuje plik w celu utrudnienia odzyskania jego zawartości; znaczenie przełączników: f - zmienia uprawnienia w razie potrzeby (force), u - kasuje plik po zamazaniu, z - zamazuje zerami, v - pokazuje przebieg zamazywania; Uwaga - shred nie działa efektywnie albo nie ma gwarancji, że działa efektywnie we wszystkich trybach pracy systemu plików opartymi na logowaniu i journalingu (np. JFS, ReiserFS, XFS, Ext3/4 itd.), takimi które zapisują dane na dodatkowych dyskach i kontynuują pracę nawet jeżeli nie udają się niektóre operacje zapisu jak systemy plików oparte na RAID, które zapisują stan chwilowy jak serwer NFS Network Appliance, używającymi tymczasowego cache'a jak klient wersji 3 NFS czy kompresowanymi,

  6. truecrypt - l lub - vl lista rozszyfrowanych kontenerów,

  7. truecrypt   --test test algorytmów Truecrypta,

  8. truecrypt  --version wersja Truecrypta,

  9. truecrypt -d odmontowanie wszystkich urządzeń Truecrypta,

  10. mount lista zamontowanych urządzeń,

  11. mount – l jw.,

  12. mount -o loop -t iso9660 plik.iso /mnt/dysk - podmontowanie obrazu iso,

  13. umount -a odmontowuje wszystkie urządzenia,

  14. umount –f wymusza odmontowanie (przełącznik „force”),

  15. free pokazuje wolną pamięć,

  16. lshw informacje nt. elementów komputera,

  17. lsusb pokazuje informacje nt. usb,

  18. lspci pokazuje podpięte urządzenia pci,

  19. df wolne miejsce na dyskach twardych,

  20. dmesg ogólne informacje o systemie,

  21. dmesg | less ogólne informacje o systemie – streszczenie,

  22. dmidecode j.w. (z BIOS-u),

  23. ccsm konfiguracja Compiz Fusion,

  24. ifconfig -a wyświetla status aktywnych interfejsów sieciowych,

  25. file film.avi rozpozna typ pliku, tu: pliku film.avi.

  26. gtf 1152 864 85 -x wylicza parametry monitora (tu: rozdzielczość 1152x864 przy 85 Hz) dla pliku /etc/X11/xorg.conf

Niektóre z powyższych poleceń dla poprawnego działania wymagają uprawnień administratora.
Aby poznać szczegóły polecenia, wydajemy komendę man, np. man mount; zakończenie wyświetlania: Control-z.
Terminal uruchomimy poleceniem gnome-terminal wydanym np w aktywatorze.

Polecenia, które wyświetląją dużo tekstu można filtrować poleceniem grep, np.:
dmesg | grep Memory
dmesg | grep CPU
dmesg | grep agpgart
dmesg | grep eth0
dmesg | grep hd
dmesg | grep sd
albo za pomocą less, np.: dmesg | less.

W przypadku całkowitego zawieszenia komputera (np. po eksperymentach z jądrem) należy korzystać z polecenia Sysrq. Sysrq wywołuje się poprzez jednoczesne przytrzymanie klawiszy Alt (lewy) i PrtScr. Kombinacja Alt – PrtScr – B powoduje natychmiastowy reset komputera bez odmontowania dysków i zapisania ich buforów – w większości przypadków uszkodzi to system plików. Aby do tego nie dopuścić, należy najpierw zastosować:
Alt – PrtScr – S wymusza synchronizację buforów dyskowych,
Alt – PrtScr – U przełącza wszystkie systemy plików w tryb „tylko do odczytu”,
i dopiero na końcu wykonać:
Alt – PrtScr – B reset.
Dlatego zapamiętajmy akronim: SUB.

Odpowiedniki niektórych poleceń systemu Linux w DOS i vice versa.


Lp.

Polecenie Linuksa

Znaczenie

Odpowiednik DOS

1.

ls lub ls -l lub ls -x

wyświetla zawartość katalogu

dir lub dir /a /o:gens

2.

cd [ścieżka]

zmiana katalogu

cd [ścieżka]

3.

mkdir

tworzenie katalogu

md lub mkdir

4.

rmdir

usuwanie katalogu

rm lub rmdir

5.

cp [źródło] [cel]

kopiowanie pliku (dosowe copy jest szersze)

copy [źródło] [cel]

6.

rm [ścieżka]

usuwanie pliku

del lub erase

7.

rm -r

usuwanie katalogu z podkatalogami

deltree

8.

pwd

wypisuje ścieżkę bieżącego katalogu


9.

cat plik

wyświetla zawartość pliku

type plik

10.

more

przeglądanie strona po stronie | more

more

11.

cat 1 2 3 > wy

skleja (konkatenacja) pliki 1,2,3 do pliku wy

copy 1 + 2 + 3 wy /B

12.

cat ab[1-5] > wy

skleja 5 plików (ab1,ab2...ab5) do pliku wy


13.

split -b40m w.pdf

dzieli plik w.pdf na pliki 40 MiB


14.

man cd

informacje nt polecenia cd

help cd

15.

cd --help

informacje nt polecenia cd

cd /?

16.

touch n.txt

tworzy nowy plik n.txt, w Dosie tworzy nowy plik i wpisuje dane z klawiatury – koniec wpisywania to Ctrl-Z

copy con n.txt

17.

touch -t

200810021205.26

xa.txt

zmienia datę i czas dla pliku xa.txt na 02 października 2008 godz. 12:05:26

date 2008-10-02 xa.txt

time 12:05:26 xa.txt

copy /B xa.txt + ,,

18.

time polecenie

czas działania polecenia


19.

whereis gnumeric

odszukuje położenie pliku gnumeric


20.

whoami

wyświetla nazwę aktualnego użytkownika


21.

id

wyświetla nazwę aktualnego użytkownika


22.

passwd

zmiana hasła


23.

hdparm /dev/sda

informacje nt. dysku /dev/sda*)


24.

hdparm -i /dev/sda

informacje nt. dysku /dev/sda


25.

hdparm -t /dev/sda

test prędkości dysku


26.

rpm -ivh p.rpm

instaluje plik p.rpm


27.

użyj mc

lub dowolnego menedżera plików

dekompresja plików instalacyjnych

expand nm.dl_ nm.dll

expand plik.cab -f:*

c:\katalog

*) Poleceniem hdparm -c -1 i hdparm -d -1 można ustawić 32 bitowy dostęp oraz dostęp DMA tylko do dysków ATA. Dysków SATA ten problem nie dotyczy


.
Zmiana uprawnień pod Linuksem.


chmod - polecenie zmiany zezwoleń dostępu do plików

chown - polecenie używane do zmiany właściciela pliku

chgrp - polecenie umożliwiająca zwykłym użytkownikom zmianę przypisania pliku do grupy, w przeciwieństwie do polecenia chown, chgrp pozwala na przypisanie pliku tylko do takiej grupy, do której użytkownik sam należy.

Przykłady.


chmod a+w plik.txt – wszyscy będą mogli edytować plik.txt

chmod o-x plik.txt – usunie możliwość wykonywania plik.txt przez pozostałych użytkowników

chmod go=rx plik.txt – pozostali użytkownicy oraz grupa będą mogli tylko czytać i wykonywać.

chmod 777 /home/user -R – wszyscy będą mogli zmieniać zawartość katalogu /home/user oraz jego podkatalogów, jak też czytać go i wykonywać zawarte w nim pliki

u/g/o/a - użytkownik/grupa/inni/wszyscy

r/w/e - prawo do: odczytu/zapisu/uruchomienia

chown root /var/pd.txt - ustanawia właścicielem pd.txt administratora (root'a)

chown -R and:mark /kat - Zmienia właściciela katalogu /kat wraz z podkatalogami (- R) na użytkownika and i jednocześnie przypisując do grupy mark

chgrp informatycy b.txt - do pliku. b.txt uzyska dostęp grupa informatycy

.
Przydatne polecenie dd.

Polecenie dd jest używane do kopiowania określonej liczby bajtów lub bloków danych wraz z możliwością konwertowana kopiowanych danych. Powszechnym wykorzystaniem polecenia dd jest tworzenie kopii boot sektora dysku (MBR), zapisywanie partycji lub całych dysków zerami lub liczbami losowymi. Umożliwia odczytanie dysku bit po bicie. W Linuksie jest częścią pakietu Coreutils. Skrót dd oznacza "convert and copy" (sic!) ale ponieważ skrót cc był już zarezerwowany w języku C, dlatego użyto kolejnych liter alfabetu. Jeżeli popełnimy omyłkę przy pisaniu polecenia dd to bardzo łatwo i skutecznie wyczyścimy sobie dysk. Dlatego niektórzy tłumaczą ten skrót jako "destroy disk".


Lp.

Znaczenie

Polecenie

1.

Kasowanie całego dysku przez zapis liczb losowych

dd if=/dev/urandom of=/dev/sdb

2.

Kasowanie całego dysku przez zapis zer

dd if=/dev/zero of=/dev/sdb

3.

Kasowanie całego dysku przez zapis zer

dd if=/dev/null of=/dev/sdb

4.

Tworzenie obrazu płyty kompaktowej

dd if=/dev/cdrom of=/home/user/obraz_plyty.iso

5.

Tworzenie kopii sektora rozruchowego dysku
(MBR - pierwszy blok 512 bajtów)

dd if=/dev/hda of=kopia_mbr bs=512 count=1

6.

Odtworzenie sektora rozruchowego dysku (MBR) z pliku

dd if=kopia_mbr of=/dev/hda bs=512 count=1

7.

Skasowanie sektora rozruchowego dysku (MBR)

dd if=/dev/zero of=/dev/hda bs=512 count=1

8.

Utworzenie pliku 1 GiB wypełnionego liczbami losowymi
2.097.152 bloki po 512 bajtów daje 1.073.741.824 bajtów czyli 1 GiB

dd if=/dev/urandom of=plik bs=512 count=2097152

Oznaczenia dysków (np. sda, sdb, hda, hdb) oraz poszczególnych partycji na tychże dyskach (sda1,sda5,sda6 ..., hda1,hda5 ... itd) należy wcześniej sprawdzić poleceniem fdisk -l

.
Trochę nt. apt-get.


Nowe aplikacje najczęściej instalujemy za pomocą Synaptica. Synaptic jednak jest tylko nakładką graficzną na system zarządzania plikami apt.
Tak samo jest w przypadku innych aplikacji informujących o nowych programach czy o aktualizacjach systemu - to tylko nakładki graficzne.
Wniosek z tego taki, że zamiast klikać w nakładkach graficznych to samo (a nawet więcej!) osiągnąć możemy pisząc polecenia w terminalu.
Apt jest narzędziem wyższego poziomu z możliwością pobierania, instalacji i usuwania pakietów oraz rozwiązywania zależności i konfliktów między pakietami.
Poniżej zestawiłem najbardziej przydatne polecenia. Polecenia te wymagają uprawnień administratora (sudo ...itd.).

Lp.

Polecenie

Znaczenie

1.

apt-get install gnumeric

Instalujemy aplikację Gnumeric wraz z zależnościami. Jeżeli odpowiednich plików nie znajdzie w katalogu /var/cache/apt/archives/ to pobierze je z internetu, zapisze w powyższym katalogu i zainstaluje. Wpisujemy tylko nazwę aplikacji (tu: Gnumeric) a nie nazwę pliku (gnumeric_1.12.6-2_amd64.deb)

2.

apt-get remove gnumeric

Usuwamy aplikację Gnumeric

3.

apt-get - - purge remove gnumeric

Usuwa aplikację Gnumeric razem z plikami konfiguracyjnymi.

4.

apt-get update

Synchronizujemy zawartość plików ze źródła ("sprawdza" czy są nowe pakiety)

5.

apt-get remove gnumeric nautilus+

Znak plus(+) odwraca znaczenie, tu: zostanie odinstalowany gnumeric,
a zainstowany zostanie nautilus. Podobnie jest w opcji install.

6.

apt-get upgrade

Dokonuje aktualizacji wszystkich zainstalowanych pakietów.

7.

apt-get -u upgrade

Dokonuje aktualizacji wszystkich zainstalowanych pakietów.
Podczas procesu aktualizacji wyświetla nazwę aktualizowanego w tej chwili pakietu.

8.

apt-get dist-upgrade

Polecenie upgrade nie dokonuje aktualizacji kluczowych dla systemu plików (np. jądra itp.). Do tego typu zadań jest polecenie dist-upgrade. Uwaga - należy je stosować z rozwagą.

9.

apt-get check

Polecenie diagnostyczne, które odświeża bufor pakietów i poszukuje pakietów uszkodzonych.

10.

apt-cache policy nautilus

Otrzymujemy informacje nt. pakietu nautilus: jaką wersję mamy zainstalowaną, jaka jest kandydująca, krótka tabela wersji.

11.

apt-cache show xfce4

Otrzymujemy informacje ogólne dla danego pakietu, tu: dla xfce4.

12.

apt-cache depends xfce4

Pokazuje informacje o wymaganych zależnościach pakietu, tu: dla xfce4.

13.

apt-get clean

Czyści lokalne repozytorium na dysku twardym komputera, tzn. usuwa wszystkie wcześniej pobrane pliki z rozszerzeniem deb z katalogu /var/cacheapt/archives.

14.

apt-get autoclean

Działanie podobne do apt-get clean. Różnicą jest to, że usuwa tylko pliki starszych wersji, pozostawijąc pliki deb w tych wersjach, w jakich mamy je zainstalowane w systemie.

Lokalizacje niektórych plików z których korzysta apt-get:
/etc/apt/sources.list - spis lokalizacji z których będą pobierane pakiety,
/var/cache/apt/archives/ - składnica pobranych plików z pakietami (plik deb),
/var/lib/apt/lists/ - składnica informacji o stanie każdej lokalizacji pakietów podanej w sources.list.

.
Instalacja za pomocą dpkg.


Pakiet dpkg jest narzędziem przeznaczonym do zarządzania oprogramowaniem niskiego poziomu, tzn. do wykonywania podstawowych czynności
typu instalacja, deinstalacja oraz rekonfiguracja pakietów bez możliwości rozwiązywania zależności.

Lp.

Polecenie

Znaczenie

1.

dpkg -i nazwa_pakietu.deb

Instalujemy wcześniej pobrany pakiet instalacyjny z rozszerzeniem ".deb" (np. gnumeric_1.12.6-2_amd64.deb). Polecenie to wydajemy będąc w katalogu w którym jest zapisany pakiet instalacyjny.

2.

dpkg -r nazwa_pakietu.deb
dpkg -P nazwa_pakietu.deb

Usuwamy pakiet instalacyjny
J.w ale również usuwa pliki konfiguracyjne.

3.

dpkg --reconfigure -a

Jeśli nie wszystkie pakiety zostały zainstalowane prawidłowo, konfigurujemy je ponownie.

4.

dpkg -l

Wyświetla listę zainstalowanych pakietów (to samo: dpkg - - list).
Lepiej, ze względu na wyświetlaną dużą ilość pakietów, polecenie to filtrować programem grep.

5.

dpkg -l | grep gnum

Wyświetli listę zainstalowanych programów ze słowem gnum w nazwie.

6.

dpkg -C
dpkg - - audit

Wyszukanie pakietów, które zainstalowane są w systemie tylko częściowo, dpkg zasugeruje, co można zrobić z tymi pakietami, aby w pełni działały.

7.

dpkg -L | - -listfiles pakiet

Wyświetla listę plików zainstalowanych w systemie przez "pakiet".

8.

dpkg --list |grep "^rc" | cut -d " " -f 3 | xargs sudo dpkg --purge

Polecenie złożone (dpkg, grep, cut, xargs) które usuwa pliki konfiguracyjne pozostałe w systemie, tj pliki posiadające status "rc".
Polecenie "dpkg --list |grep "^rc" | cut -d " " -f 3" wyciąga z "dpkg --list" wyciąga tylko nazwy plików i za pomocą polecenia "xargs" przesyła je do polecenia "sudo dpkg --purge".

Lokalizacje niektórych plików z których korzysta dpkg:
/var/lib/dpkg/available - Lista dostępnych pakietów.
/var/lib/dpkg/status - Stan dostępnych pakietów. Ten plik zawiera informacje o tym, czy dany pakiet jest wybrany do skasowania, czy jest zainstalowany, itp.
/etc/dpkg/dpkg.cf - Plik konfiguracyjny zawierający domyślne opcje.
/var/log/dpkg.log - Domyślny plik logu.
Polecenie dpkg -l | grep gnum podaje status plików (tu: ze słowami "gnum"). Np. "rc" - plik usunięty, pozostały pliki konfiguracyjne, "ii" - plik zainstalowany wraz z plikami konfiguracyjnymi.

Powrót do spisu treści.